Sige lang.

Muli, Opel

2010-03-01T21:43:00.001+08:00

Sapagkat kada apat na taon lamang
nailalagay sa Pebrero ang iyong

kaarawan, laging itinatanong naming
mga naiwan: kailan ang pagdiriwang,

iyong bago o matapos? O mayroon pa ba
na dapat ipagdiwang? Lalo ngayong

dalawampung taon ka nang wala,
at ang paggunita sa iyo ay pagbilang

na lamang sa mga lipas na taon at buwan
sa mga napaso at pinalitang kalendaryo,

ilang piling alaala, at ang iyong pangalang unti-
unti nang natatanggal sa aming bokabularyo.

Ikaw na Hindi Kailanman Dumating

2009-12-29T22:36:00.001+08:00

Salin ng tula na You Who Never Arrived

ni Rainer Maria Rilke

Awit ng Pag-ibig

2009-12-29T22:34:00.003+08:00

Salin ng tula na Love Song

ni Rainer Maria Rilke

Noong Marinig ang Isang Kamatayan

2009-12-29T22:29:00.002+08:00

Salin ng tula na On Hearing of a Death

ni Rainer Maria Rilke

Ang Awit ng Bulag

2009-12-29T22:23:00.007+08:00

Salin ng tula na The Song of the Blindman

ni Rainer Maria Rilke

Kung Maari

2009-09-01T22:48:00.000+08:00

Kung mamarapatin mo, hihiramin ko muna ang iyong panaginip.

Sisilipin ko lamang sa sandaling ito ang lahat ng iyong mga iniisip-isip.

Nais ko malaman kung maaari kaya--sa paglalakbay mo habang
mabigat na nakasara ang talukap ng iyong mga mata--maaari kaya,
na aking makita ang mga hinahanap-hanap kong kasagutan

sa mga nadaramang kutob at kaba? Gusto ko halughugin
ang bawat sulok ng iyong mga pangarap at pangamba

upang tingnan kung makikita ko ang aking sarili, nakatayo
at kinakausap kita, sinasabi ang mga kataga na hindi masabi
sa tuwing kaharap kitang talaga. O di kaya, maging saksi ako

sa mga naitatago mong lihim at sikreto. Huwag ka mag-alala,
iingatan ko ito, tulad sa pag-iingat ng mga magulang
sa kanilang bagong silang na sanggol. Iingatan ko

ang mga ito na para bang sariling akin. Aking iingatan,
kahit sa pansariling kapusukan. Huwag ka mag-alala

hindi ko pipiliting buksan ang aking mga mata
kung hindi ito ang aking makita. Sa halip ay aantayin ko
ang sariling magising, matapos nang kusa ang pag-alon
ng iyong mga gunita.

Pauwi

2009-09-01T22:47:00.000+08:00

Maalinsangan. Panay ang punas ko sa tumutulong pawis sa gilid ng aking mukha, at ang mga kapwa ko sakay ng jeep ay nagrereklamo na sa sobrang init. Pilit pinapaypayan ng isang ina ang kaniyang bitbit-bitbit na sanggol. Walang tigil sa pag-inom ng mineral water ang isang estudyante habang ang katabi niyang nakapang-opisinang bihis ay hindi na mapakali. Nagdidilim ang kalangitan at namumuo ang ulap noong aking natanaw. "Marahil uulan kaya maalinsangan," ang bulong ko sarili. Maya-maya ay umambon-ambon na nga, at noong malaon ay unti-unti nang bumuhos ang malalaking patak ng ulan. Dali-daling naglabas ng payong ang mga tao, sa loob at labas ng aking sinasakyan. Halos mawala ang mga ito sa paligid upang maghanap ng masisilungan. Mga batang lansangan ang karamihan sa mga naiwan, naglalaro at naliligo sa tubig-ulan. Napahinto ang jeep sa hudyat ng stoplight. May isang bata na sumampa sa estribo, pumasok at nanghingi sa amin ng barya, kapalit sa pagpupunas ng aming mga sapatos. Sa labas, tanaw ko ang kahirapan sa lungsod.

Buhos ang ulan:

ang musmos sa lansangan,

uhaw sa limos.

Tungkol sa Panahon

2009-09-01T22:42:00.001+08:00

Mayroon akong ipagtatapat sa iyo.

Hayaan mong simulan ko ang lahat sa salitang kamatayan.

Waring senyal sa paparating na paghuhukom at kawakasan

ang alimuom na dulot ng unang ulan ngayong tag-araw.

Gusto kong malaman mo na ramdam na ang papalapit na panahon

na mauupos ang apoy sa dibdib ng ama ng aking ama.

Hindi ito inaasahan, ngunit tulad sa pabugso-bugso

at biglaang mga pag-ulan, hindi na rin ito maiiwasan.

Madalas ko siyang pinagmamasdan ngayon sa kaniyang kama,

habang sa bintana, ang init ng kalsada ay unti-unting napapawi

dahil sa tubig-ulan -- kaalinsabay sa paglamlam ng ningas

sa kaniyang kaloob-looban.

Ang dating maliliksing bisig at binti na gamit pa

sa pagbibisikleta tuwing umaga upang bumili ng pan de sal

sa hindi kalayuang panaderya ay lipas na.

Mahirap na nga kahit ang simpleng paghawak

lamang sa sariling tinidor at kutsara.

Madalas, pikit-mata na siya. Walang lakas,

kahit sa boses na dating gamit sa mga pangaral at paghiyaw

kapag ang paborito niyang koponan sa basketbol ay nalalamangan—

ngayon, bulong na lamang nang pagsuko ang mapakikinggan.

Rinig ang mahihinang patak ng ambon sa aming bubungan

ngayong gabi. Baka bukas makalawa, patak na ng luha

ang dito ay mangingibabaw.

Sa Isang Buntong Hininga

2009-09-01T22:40:00.001+08:00

Pagtapos ng isang buntong hininga,

nagbago bigla ang bihis ng aming bahay.

Ang dating puno ng saya, ngayon,

puno ng dalamhati – apaw sa dami

ang nakikiramay. Puro bulaklak

ng patay ang dating hardin

ng mga buhay.

Itim ang pangunahing kulay

at nakakasilaw ang dami ng ilaw

sa bawat mesa, sa bawat lona.

Sopas, biskwit, mamon, juice,

at kape ang makikita sa bawat tabi.

Sa panahong ganito, hindi lang sa gabi

bawal magwalis. Kundi araw-araw,

kailangan magtiis sa dumi at kalat

pati sa pagpapagod at pagpupuyat.

Ang ilang dekada ng pag-iral

ay ilang araw lamang ipinagdiriwang

at binabalikan.

Paulit-ulit ang maririnig na litanya.

Nakikiramay kami, paano kaya kung

nabubuhay pa siya.

Lahat ay natutuwa sa pagbalik at pag-alala

sa nakalipas. Ngunit dapat naming tandaan

na imposibleng bumalik ang nakaraan.

Pagtapos ng isang buntong hininga,

nagbago bigla ang aming mga buhay.

Bisita

2009-09-01T22:34:00.000+08:00

Sa tuwing maririnig

ang kalansing

ng kutsara o tinidor,

pinaniniwalaang

may darating.

Lilingon-lingon na

ang lahat ng makaririnig.

Ang mga kumakain

sa aming mesa (na kama

kapag gabi) ay titingin-

tingin sa isa't isa.

Kapag kutsara ang bumagsak

sa aming lapag na may lumang

plywood para matawag na sahig,

kay Kuya raw ang bisita--marahil

kaniyang dalaga.

Kung tinidor naman, kay Ate

babaling ang lahat, tiyak daw

na kaniyang manliligaw.

Ngunit iyong ayaw ko

ay ang pagkakataong halos sabay

ang lagapak ng mga ito.

Hindi dahil sa nagkataon,

pero sadya ito dahil sa kaba.

Iyong si Nanay at si Tatay

ay nangangamba.

Nangyayari iyon sa tuwing

sumisigaw ang mga kapitbahay

na may kalabang sisira!

at tiyak, kakaripas palabas

ang lahat.

Sa ganoong senyales,

magkakapit-bisig sina Tatay

at iba pang tagapagtanggol

ng mga tagpi-tagping kahoy

na tinatawag naming

mga bahay.

Sa Nanatili*

2009-08-31T20:22:00.001+08:00

Buwan lamang

ang hindi nang-iiwan.

Iyan ang palagian mong sinasabi

sa akin, sa mga pagkakataong

nag-uusap tayo tungkol

sa pag-ibig,

sa relasyon --

sa mga nakaraang

kasawian at kabiguan.

Doon ko natuklasan

kung gaano kahalaga sa iyo

ang mga bagay na lumalagi

at hindi agarang lumilisan.

Tulad sa marikit na waring

bilog na biskwit sa langit

kapag gabi --

kung minsan, buong-buo

na tinatanglawan

ang sanlibutan. Ngunit mayroong

pagkakataon din naman

na malamlam at mistula

itong kinagatan.

Sabi mo pa, lumilisan man,

panandalian lamang,

at agad na bumabalik, kinabukasan.

Isang kahibangan,

marahil, para sa karamihan,

ang malaman na may mga gabi

na tumitingala ka lang sa kalangitan

at ibinubuhos ang lahat

ng iyong nararamdaman.

Lalo pa kung galit,

sambit mo.

Lalo pa kung poot,

mas lalo kung masamang karanasan.

Gusto kong sabihin sa iyo,

na kasing bagal ng iyong paglimot

sa mga lipas na pag-ibig

ang pagdaan ng maninipis na ulap,

silang marahang tumatakip at bumabalot

sa paborito mong kumpisalan.

Pero hindi ko iyon binanggit,

at sa halip,

nagwika na lang ako

na ang mga problema mo

ang siyang nagpaparami

sa mga butas ng buwan,

na ang litanya ng kasawian mo

ay sampal sa kaniyang kariktan.

Napangiti ka lang at napatawa

nang kaunti. At sa sandaling iyon,

ang iyong mukha ang buwan

na nagbibigay ng liwanag.

Sa di kalayuan,

may makata na natanglawan.

*kay K, kaibigan kong inaangkin ang buwan.

Lasing

2009-08-31T20:20:00.001+08:00

Hindi ka lasing, sabi mo,

pero hahawak-hawak ka

sa iyong ulo. Nagrereklamo ka pa,

habang inaalalayan kita papasok

ng bahay dahil pagewang-

gewang na ang lakad mo.

Taob ang ilang bote ng pulang kabayo

sa iyo. Madaldal ka pa, sabi mo sa akin:

No match. Hindi ako babaeng

madaling malasing. Putang ina ka,

mahal kita, pero pagmamay-ari ka ng iba.

Napangiti lang ako, at napanganga

habang pinagmamasdan kita

at ang mamula-mula mong pisngi,

ang buhok mong kakulay ng gabi

na walang bituwin, purong itim,

at ang kurba ng iyong katawan

na kitang-kita sa hapit mong damit.

Napaisip tuloy ako, na akin ka

sa gabing ito. Na sa gabi lang

na ito, magkakasala tayo. Pero

hindi maaari, dahil lasing ka,

at di mo alam ang pinagsasabi mo.

Ang pantasya kong ito ay nabulahaw

dahil buong giting kang sumigaw

na hindi nga ako lasing!

At may kadugtong pang mahal kita,

sana hindi ka sa kaniya.

Hindi tiyak kung ano

ang dapat kong gawin,

kung maniniwala ba sa iyo

kahit na lasing ka o kahit

sabihin mo na

may tama ka lang.

Marahil,

tinamaan ka nga.

Sipol

2009-08-31T20:19:00.001+08:00

Hindi pang-eenganyo ng engkanto

o maligno, ng dwende o kapre,

ang pagsipol ko tuwing gabi.

Nais ko lamang kasi

makita ang pagsayaw

ng mga tangkay at dahon

at maging ang paghuni

ng hanging minsan ay waring

galit na sumisigaw

o di kaya'y marahan

na nangangamusta sa akin

na nangangailangan ng pansin.

Indayog ang kanilang tugon

sa aking sipol.

Hindi tulad, halimbawa,

ng mga tambay

sa tindihan na nag-iinuman

at sumisipol sa bawat

babae na nagdaraan.

Sangkatutak na kantiyawan –

pero hindi ko alam kung nais

din nilang sumayaw

ang mga dalagang dumadaan

o dahil lang ito sa kalasingan.

II.

Kahapon, sa aking pag-iisa,

bumili ako ng malamig

na malamig na serbesa

at nag-inom sa labas,

sa aming munting hardin.

At dahil nga matakaw sa pansin,

ako'y sumipol ng malakas

upang sana'y hamunin

ang mga puno at halaman;

upang sana'y humangin.

Subalit iba ang nagpakita

sa akin. Isang dambuhalang

nilalang na may tabako

at tila maliliit pa sa unano

na mukhang tao at tumatalon-

talon sa galak at nakangiti.

Alam kong hindi ito guni-guni.

Tanging nasambit ko tuloy

sa gulat na rin siguro

ay putang ina ninyo

lasing na ako.

Opel*

2009-08-31T20:18:00.001+08:00

Ang paggunita sa iyo,

ay pagtingin

sa kalangitan kapag gabi.

Kahilera ng nangingibabaw

na buwan, isa kang bituwin –

minsa'y kumukurap,

kalimita'y nilalamon ng dilim.

Labing pitong taon na

buhat nang tinawag ka ng lupa.

Ang nakatukod na larawan na lang

ng pag-ihip ko sa kandila ng keyk

ng aking ikalawa at huling kaarawan

na kasama ka;

iyong nasa ibabaw

ng telebisyon ko sa kuwarto,

ang iilang iniwan mo sa akin.

Hindi ko alam kung mahihiya sa iyo

sapagkat hindi naman tayo nagkasama,

hindi tayo lubos na nagkakilala.

Ngunit hindi sumusuot

sa isip ko ang salitang

limot.

Sapagkat sa mga ganitong

panahon, sa mga araw

na kuba ako sa bagabag,

ng pag-aaral, sa bigat at taas

ng ekspektasyon nila sa akin;

kinaiinggitan ko ang mga kaibigang

may katulad mo na nahihingan

ng pang-unawa at payo.

Sa panahong kailangan ko

ng iyong kalinga,

hiling ko'y nandito ka,

upang madama ko sana

ang mga nakaligtaang haplos at yakap.

Nais ko malamang nandiyan ka;

hinahanap-hanap kita,

kailangan ko ng Ina.

*Ofelia